مطالب اسناد بالادستی ایران

رفرنس دهی پایان نامه

  • در فرآیند نگارش و ارائه یک تحقیق علمی رفرنس دهی از اهمیت بالایی برخوردار است. رفرنس دهی به تحقیق شما اعتبار و عمق بخشیده و نشان می دهد تا چه اندازه محتوای مقاله علمی قابل اتکا و قابل استفاده است. هر محتوایی که در مقاله خودتان مطرح می کنید به نوعی یک ادعا است تا زمانی که برای آن سند و مدارک لازم را ارائه نمایید. هرگونه ایده، مطلب، نظر یا محتوایی که از مقالات، کتاب ها، وب سایت ها و متون نویسندگان دیگر به امانت در پژوهش خودتان بهره می برید نیاز به رفرنس دهی دارد. علاوه بر این رفرنس دهی در یک تحقیق از اهمیت های دیگری نیز برخوردار است. از جمله آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:

    1. جلوگیری ازپلاجریسم و سرقت ادبی: یکی از اهمیت های رفرنس دهی جلوگیری از سرقت ادبی و بهبود کیفیت مقاله شما است. در حال حاضر با پیشرفت تکنولوژی در دنیای مقاله نویسی، نرم افزارهای بسیاری زیادی برای تطبیق متن شما با محتوای سایر مقالات وجود دارد. هرگونه شباهت بین محتوای مقاله شما و نویسنده دیگر به عنوان سرقت ادبی محسوب شده و می تواند عامل ریجکت پژوهش شما باشد. برای مثال نرم افزار iThenticate یکی از ابزارهای کاربردی برای تشخیص سرقت ادبی است. زمانی که شما مقاله خودتان را در داخل نرم افزار بارگزاری میکنید، الگوریتم های آن شروع به بررسی متن و مطابقت آن با پایگاه داده های موجود در سیستم خودش می کند و هر گونه تشابه به عنوان پلاجریسم و سرقت ادبی تلقی می شود. برای جلوگیری از سرقت ادبی می بایست تمام متونی را که از مقالات دیگر مورد استفاده قرار می دهید با رفرنسآن ذکر کنید. 

    2. میزان تسلط به موضوع تحقیق: یکی دیگر از اهمیت های رفرنس دهی در تحقیق استفاده از مقالات و منابع مرتبط است. رفرنس دهی صحیح میزان قدرت شما در درک مطلب و میزان تسلط شما به موضوع تحقیق را نشان می دهد. هرچه تعداد منابع و ماخذ استفاده شده در تحقیق بیشتر باشد موجب بالا رفتن کیفیت پژوهش شما شده و آن را مستند تر نشان می دهد. از طرف دیگر استفاده از منابع مرتبط نشان می دهد که تا چه اندازه به حوزه پژوهش تان مسلط هستید و مقالات مرتبط را مطالعه کرده اید. 

    3. تایید ایده ها و نظرات شما در مقاله: برای هر ایده، مطلب و نظری که در مقاله مطرح می کنید یک مطلب مرتبط و پشتیبان ارائه کنید. فرض کنید شما در مقاله تان ذکر می کنید که رضایت شغلی بالا باعث تعهد سازمانی در میان کارکنان خواهد شد. آیا نویسنده دیگری نیز بر این موضوع تاکید کرده است؟ آیا شخص دیگری وجود دارد که در مقاله خودش به این نتیجه رسیده باشد؟. توجه داشته باشید که هرچه تعداد متون پشتیبان برای ایده های شما بیشتر باشد نشان دهنده اعتبار ایده ها ونظرات شما است. 

    4. مشخص کردن منابع مورد استفاده: مخاطب با مطالعه مقاله شما می تواند دریابد از چه منابع و ماخذی در کار خودتان استفاده کرده اید.
    پروپوزال نویسی -  پروپوزال نمونه  - نگارش مقاله علمی پژوهشی - افیلیشن - ویراستاری

  • ابزارهای رفرنس دهی برای دانشجویان و پژوهشگران در نگارش مقاله و پایان نامه

    یکی از بزرگ‌ترین چالش‌هایی که پژوهشگران و دانشجویان در مسیر انجام تحقیقات علمی و نگارش پایان‌نامه یا مقاله با آن روبه‌رو می‌شوند، موضوع مدیریت و دسته‌بندی منابع پژوهشی است. در گذشته، محققان ناچار بودند زمان زیادی را صرف مرتب‌سازی و تنظیم رفرنس‌ها کنند و همین مسئله عملاً بخش قابل توجهی از انرژی و زمان تحقیق را به خود اختصاص می‌داد. اما امروز با کمک هوش مصنوعی و نرم‌افزارهای مدیریت منابع (Reference Management Software - RMS)، این فرایند به‌شدت ساده‌تر و سریع‌تر شده است.

    این ابزارها به پژوهشگران اجازه می‌دهند تا هزاران منبع علمی، کتاب و مقاله را تنها با چند کلیک ذخیره، دسته‌بندی و در متن تحقیقات خود درج کنند. علاوه بر این، نرم‌افزارهای رفرنس‌دهی تنها محدود به نگارش مقاله یا پایان‌نامه نیستند، بلکه در پروژه‌های متنوعی همچون طرح‌های کسب‌وکار، گزارش‌های علمی، پروپوزال‌های کاری و دانشگاهی نیز کاربرد گسترده‌ای دارند. همچنین، استفاده از سرورهای ابری امکان دسترسی سریع به منابع و مقالات علمی را در هر زمان و مکان برای پژوهشگران فراهم می‌آورد.

    در این مقاله قصد داریم تا به معرفی بهترین نرم‌افزارهای رفرنس‌دهی در متون علمی و پژوهشی بپردازیم و جزئیات کاربردی هر کدام را بررسی کنیم:


    📌 معرفی برترین نرم‌افزارهای رفرنس‌دهی (Reference Management Tools)

    1. مندلی (Mendeley): یکی از محبوب‌ترین ابزارها با نسخه دسکتاپ و آنلاین. کاربران می‌توانند تنها با وارد کردن نام نویسنده یا عنوان مقاله، رفرنس مدنظر را بیابند. این نرم‌افزار بیش از ۱۰۰ سبک مختلف رفرنس‌دهی (از جمله APA, Harvard, Vancouver) را پشتیبانی می‌کند و برای مقالات ISI و پایان‌نامه‌ها انتخابی عالی است.

    2. ایزی بایب (EasyBib): نرم‌افزاری کاربرپسند که امکاناتی مانند جستجو، نکته‌نویسی و Citation خودکار را فراهم می‌کند. وجود فرمت‌های پرکاربرد مانند MLA و APA باعث شده که برای دانشجویان و پژوهشگران بسیار سودمند باشد.

    3. اندنوت (End Note): ابزاری قدرتمند که علاوه بر رفرنس‌نویسی دقیق، امکان اشتراک‌گذاری منابع با همکاران و استادان راهنما را فراهم می‌سازد. این نرم‌افزار انتخابی ایده‌آل برای پروژه‌های دانشگاهی گسترده و مقالات بین‌المللی است.

    4. ریدکیوب پیپرز (Readcube Papers): نرم‌افزاری انعطاف‌پذیر که بر روی وب، ویندوز و موبایل در دسترس است. قابلیت‌هایی مانند هشتگ‌گذاری منابع و انتخاب کلیدواژه‌های تحقیقاتی از ویژگی‌های ممتاز آن محسوب می‌شوند.

    5. زوترو (Zotero): یکی از ابزارهای رایگان و پرکاربرد با امکان جستجو، نکته‌نویسی و به‌اشتراک‌گذاری منابع علمی. این نرم‌افزار به‌ویژه برای دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی بسیار توصیه می‌شود.

    6. سای‌وییل (Sciwheel): با محیطی ساده و کاربردی، امکاناتی مشابه مندلی و اندنوت ارائه می‌دهد و فرآیند درج منابع در متن پژوهش را به‌طور چشمگیری سرعت می‌بخشد.

    7. رف‌ورک (RefWork): نرم‌افزاری تخصصی برای مدیریت و سازمان‌دهی منابع، تعریف سبک‌های رفرنس‌دهی و ذخیره‌سازی هوشمند منابع.

    8. رفرنس منجر (Reference Manager): ساخته شرکت تامسون رویترز (مدیر پایگاه مجلات ISI) که به دلیل دقت بالا و امکانات پیشرفته، از قدیمی‌ترین و معتبرترین ابزارهای رفرنس‌نویسی محسوب می‌شود.


    🎯 چرا استفاده از نرم‌افزارهای رفرنس‌دهی ضروری است؟

    • صرفه‌جویی چشمگیر در زمان نگارش مقاله و پایان‌نامه

    • جلوگیری از خطاهای رایج در فرمت‌بندی منابع

    • افزایش شانس پذیرش مقالات در مجلات معتبر ISI

    • قابلیت همگام‌سازی منابع در دستگاه‌های مختلف

    • امکان همکاری تیمی و اشتراک‌گذاری آسان با پژوهشگران دیگر


    🔗 برای آشنایی بیشتر پیشنهاد می‌کنیم مطالب زیر را نیز مطالعه کنید:


    رفرنس‌دهی، نرم‌افزارهای مدیریت منابع، مندلی، زوترو، اندنوت، EasyBib، Readcube، RefWork، Reference Manager، پژوهش، پایان‌نامه، مقاله ISI، پروپوزال، مدیریت منابع علمی.

  • رفرنس دهی در کتاب، مقاله، پایان نامه و متون علمی از اهمیت بالایی برخوردار بوده و بدون آن نمیتوان از کیفیت بالای پژوهش اطمینان حاصل کرد. مخاطب با بررسی رفرنس می تواند به منابع مرتبط با موضوع تحقیق دسترسی داشته و به عنوان دایره المعارفی در حوزه تحقیق از آن بهره ببرد. فرض کنید شخصی قصد دارد اطلاعاتی در مورد هنر معماری در زمان هخامنشیان بدست آورد. در همین راستا اگر کتابی با همین عنوان پیدا کند و به بخش منابع و رفرنس آن مراجعه کند می تواند به اطلاعات کاربردی زیادی دسترسی داشته باشد. رفرنس های موجود در کتاب به نوعی یک منبع و دایره المعارف کامل در ارتباط با هنر معماری در دوره هخامنشی هستند که مخاطب می تواند برای کسب اطلاعات بیشتر به آنها مراجعه کند. سیستم های رفرنس دهی نیز معمولا متفاوت بوده و بسته به نوع سند مانند مقاله، پایان نامه، کتاب، روزنامه و غیره متنوع خواهد بود. زمانی که قصد دارید یک کتاب را به عنوان رفرنس استفاده کنید باید موارد زیر را در آن بگنجانید:

    1. نام و نام خانوادگی نویسنده 

    2. عنوان کتاب

    3. نام انتشارات

    4. سال چاپ کتاب

    5. اطلاعات سری چاپ (در صورت نیاز). میتوانید از واژه ED به عنوان خلاصه شده Edition در این بخش استفاده نمایید. 

    برای اینکه درک بهتری نسبت به یک نمونه از رفرنس دهی کتاب داشته باشید این مورد را برای شما ارائه خواهیم کرد:

    *Drake, G., ed. (2006) Springer handbook of atomic, molecular and optical physics. 2nd ed. New York: Springer

    همانطور که مشاهده میکنید نام و نام خانوادگی نویسنده به همراه سال چاپ، نام کتاب، نام انتشارات و ویرایش آن در رفرنس دهی کتاب ارائه شده است. چنانچه یک کتاب نام نویسنده نداشت می توانید از واژه Anon در ابتدای رفرنس نویسی استفاده کرده و بعد از آن به ترتیب سال چاپ، اسم کتاب و انتشارات را ارائه نمایید. اگر کتابی که قصد رفرنس نویسی آن را دارید چند نویسنده داشته باشد باید نام نویسندگان را دقیقا بر اساس ترتیب موجود در کتاب بیان کنید و معمولا نام خانوادگی به همراه اولین کلمه از نامشان ذکر می شود. اما اگر بخواهید یک فصل از یک کتاب را به عنوان رفرنس در مقاله یا پژوهش خودتان قرار دهید باید موارد زیر را در آن بگنجانید:

    1. نام و نام خانوادگی نویسنده (در صورتی که هر بخش از کتاب توسط نویسنده خاصی نگارش شده باشد باید نام همان نویسنده ذکر شود)

    2. عنوان فصل 

    3. نام کتاب

    4. در صورت وجود سری چاپ باید آن را ذکر کنید

    5. محل چاپ

    6. نام انتشارات 

    7. سال چاپ

    8. تعداد صفحات فصل مورد نظر از کتاب

    توجه داشته باشید که رفرنس دهی به کتاب های الکترونیکی تا حدی متفاوت است و شما باید آدرس اینترنتی کتاب الکترونیکی را برای تسهیل دسترسی کاربر ارائه کنید. همچنین شما باید در زمان رفرنس دهی ذکر کنید که کتاب به صورت آنلاین در دسترس بوده و تاریخی که به آن دسترسی داشته اید را ذکر نمایید.
    رفرنس دهی - رفرنس نویسی - رفرنس دهی مقاله - موضوع تحقیقاهمیت رفرنس دهی در تحقیق

  • رفرنس دهی یکی از مسئولیت های بسیار مهم در فرآیند نگارش یک مقاله، پایان نامه یا هر نوع گزارشی علمی محسوب می شود. زمانی که شما با نگارش یک مطلب علمی دست و پنجه نرم می کنید، می بایست بتوانید با ارائه مدارک و سندهای لازم، مخاطب را متقاعد کنید که گفته های شما از اعتبار لازم برخوردار است و می تواند کاربردی باشد. چنانچه شما در فرآیند رفرنس دهی یا ارجاع دادن متون مقاله خودتان دچار مشکل شوید در نهایت کیفیت کار شما به شدت کاهش پیدا کرده و مورد تایید قرار نخواهد گرفت. ما در این سرفصل سعی میکنیم شما را به هرآنچه که به فرآیند رفرنس دهی مربوط است بیشتر آشنا کنیم و برای نمونه نیز چندین روش پرکاربرد رفرنس دهی را برای شما توضیح خواهیم داد. 
    رفرنس دهی یا رفرنس نویسی چیست؟
    رفرنس دهی یکی از روش های مرسوم در دنیای آکادمیک و علمی محسوب می شود که به واسطه آن شخص نویسنده اظهار می دارد که ایده ها، محتوا، مطالب، داده ها، مدلها، نظریه ها، نقل قولها و غیره را از چه کسی گرفته و در تحقیق خود مورد استفاده قرار داده است. اهمیت رفرنس دهی برای این منظور است که مقاله یا مطلب علمی شما اعتبار پیدا کرده و مخاطب بداند که محتوای ذکر شده در تحقیق پایه و اساس قابل قبولی دارد. با رفرنس دهی معتبر محقق قصد دارد بگوید که نتایج و دستاوردهای تحقیق تنها مبتنی بر نظرات خودش نیست و طی یک فرآیند کاملا منطقی و علمی بدست آمده است!
    اهمیت رفرنس دهی چیست؟
    همانطور که بیان کردیم رفرنس دهی به تحقیق شما اعتبار و درجه علمی می بخشد ولی یکی از موارد پر اهمیت دیگر که در سالهای اخیر در ژورنال ها و مجلات علمی مطرح شده است، موضوع پلاجریسم می باشد. رفرنس دهی دقیق و درست در متن می تواند مانع بزرگی به نام پلاجریسم (Plagiarism) را از سر راه شما بردارد. زمانی که شما یک مطلب علمی یا محتوا را بدون ذکر صاحب اثر یا رفرنس آن در پژوهش خودتان مورد استفاده قرار می دهید به این معناست که شما سرقت ادبی یا پلاجریسم انجام داده اید. در سالهای اخیر این موضوع تبدیل به یک فاکتور بسیار حساس برای ژورنال ها شده و در صورت مشاهده پلاجریسم در تحقیق شما به صورت قطعی کارتان ریجکت خواهد شد. از طرف دیگر رفرنس دهی در مقاله می تواند تا حد زیادی صداقت و تعهد نویسنده به اصول کپی رایت را نشان دهد. هرچه فرآیند رفرنس نویسی در مقاله دقیق تر باشد موجب اعتبار دادن به خود نویسنده نیز می شود. بنابراین رفرنس دهی از جهات مختلف می تواند موجب تقویت مقاله و ارتقاء اعتبار نویسنده شود. 
    چه مطالبی نیاز به رفرنس دهی دارند؟
    به طور کلی تمامی اسناد، مقالات و مطالبی که در قالب داده های دست دوم ارائه می کنید، نیاز به رفرنس نویسی دارند. منظور از منابع دست دوم منابعی است که از داده ها و اطلاعات موجود در اسناد علمی دیگر استخراج شده و به عنوان محتوای موجود در پژوهشتان مورد استفاده قرار میگیرد. به طور کلی در یک مقاله یا مطلب علمی باید به موارد زیر رفرنس دهید:
    1.نقل قول ها: سخن یا گفته شخص دیگری که قرار است در متن پژوهش تان مورد استفاده قرار بگیرد. برخی مواقع ممکن است شخص نویسنده قصد داشته باشد یک مطلب را از فردی نقل قول کند و در همین راستا باید دقیقا مفهوم و جمله را بدون تغییر ارائه نماید و رفرنس مربوطه نیز در قالب نقل قول قرار بگیرد.
    2.متن پاراگراف: متون پاراگراف نیز معمولا به وفور در یک پژوهش مورد استفاده قرار می گیرند. شما به عنوان یک محقق نمی توانید تمامی مقالات مرتبط به یک موضوع را به صورت تک به تک مطالعه کرده و مطالب آن را استخراج کنید. در همین راستا بهتر است از بخش ادبیات موضوع و رفرنس های موجود در یک مقالهدر پژوهش خودتان استفاده کنید ولی به خاطر داشته باشید که باید رفرنس ها را بدون هیچگونه تغییر در آن قرار دهید. برخلاف حالت قبلی شما می توانید جمله را با زبان مخصوص به خودتان بنویسید ولی به هیچ وجه نباید مفهوم آن را تغییر دهید. 
    3. آمارها و داده ها: هر تحقیق یا مقاله ای که نگارش می کنید ممکن است به داده یا آمار نیاز داشته باشد و در این حالت باید نام منبع آن را ذکر کنید. برای مثال شما آمار تعداد مهاجرت دانشجویی بر اساس اعلام صندوق بین المللی پول را در تحقیقتان مورد استفاده قرار داده اید. در مرحله اول باید رفرنس را در انتهای جمله بیاورید و در بخش منابع نیز نوع و اطلاعات مربوط به آن را ذکر کنید. 
    4. تصاویر: یکی دیگر از اطلاعات بسیار مهمی که به وفور در مقالات استفاده می شود، تصاویر موجود در متن مقالات علمی است. برای مثال نقشه یک منطقه، تصویر اشیا یا اماکن، تصاویر مربوط به اطلاعات پزشکی یا فرآیندهای آزمایشگاهی، مدل های مفهومی و غیره در این بخش قرار می گیرند. به یاد داشته باشید که هر تصویری باید منبع مربوط به خودش را داشته باشد. اگر تصویر به وسیله خود نگارنده تهیه شده است باید در زیر عکس از واژه "نویسنده یا Author" استفاده نماید و اگر از شخص دیگری به امانت گرفته شده است باید نام وی ذکر شود.
    5.اطلاعات بصری: این نوع از داده ها شامل جداول، نمودارها و گراف هایی می شود که ممکن است  نویسنده از یک سایت یا مقاله گرفته باشد. شرایط رفرنس دهی این نوع از داده ها نیز شبیه به تصاویر است. 
    چطور باید رفرنس دهی کرد؟
    روش های مختلف و متفاوتی برای رفرنس دهی وجود دارد که در پایان این مطلب به شما معرفی خواهیم کرد. ولی به طور کلی دو نوع رفرنس در مطالب علمی مورد استفاده قرار می گیرد.
    مورد اول رفرنس دهی درون متنی (In-Text Citations) است که در مورد نقل قولها یا جملات مستقیم کاربرد دارد. در این حالت جملات یا گفته های یک شخص بدون دستکاری در مفهوم در داخل متن تحقیق استفاده شده و رفرنس های مرتبط با آن ذکر خواهد شد. 
    مورد دوم کتابشناسی (Bibliography) یا رفرنس لیست است که در پایان هر تحقیق با عنوان منابع و ماخذ آورده می شود. تمامی اطلاعات رفرنس دهی درون متنی به صورت دقیق تر و با جزئیات بیشتر در این بخش قرار می گیرد. به یاد داشته باشد که اطلاعات رفرنس دهی درون متنی باید با Bibliography هماهنگ باشد. بدین معنا که اگر رفرنسی را درون متن استفاده نکرده اید در پایان تحقیق نیز ذکر نکنید و بالعکس چرا که از اعتبار کار شما کم می کند. این رفرنس دهی به مخاطب اجازه می دهد که بتواند در صورت نیاز محل دقیق رفرنس را بیابد و آن را مطالعه کند. به طور کلی رفرنس های پایانی متن شامل اطلاعات زیر می باشد:

    1. نام و نام خانوادگی نویسنده (Author Name)

    2. سال چاپ (Year Published)

    3. عنوان تحقیق (Title)

    4. انتشارات (Publisher or Journal)

    5. شماره صفحه (Pages)

    6. شماره یکتا (DOI)
    معمولا روش های رفرنس دهی متفاوت بوده و هر کدام از آنها بسته به رشته تحصیلی یا پیش نیازهای ژورنال متفاوت خواهد بود ولی معمولا تمامی آنها اطلاعات بالا را در خود جای می دهند. 

    انواع نرم افزارهای مدیریت رفرنس (Reference Management Softwares)
    نرم افزارهای مدیریت رفرنس یکی از بهترین و کارآمدترین روش های رفرنس دهی در متون علمی، مقالات و پایان نامه ها محسوب می شوند. این نرم افزارها می توانند به شکل قابل ملاحظه ای فرآیند را برای شما تسهیل کرده و میزان خطا را به صفر برسانند. اما در سالهای اخیر به دلیل اهمیت بالای رفرنس دهی و رقابت موسسات آموزشی در برتری دادن به برخی از روشهای خاص، بیش از 20 نرم افزار در این زمینه طراحی و معرفی شده است. اما برخی از این نرم افزارها به دلیل رایگان بودن، کاربردی بودن و ساده تر بودن، نسبت به سایر نرم افزارها اولویت دارند. اما به یاد داشته باشید که اگر از یک نرم افزار رفرنس دهی استفاده کرده اید و با عملکرد آن آشنا هستید، دیگر نیاز نیست زمان زیادی را صرف یادگیری نرم افزارهای جدید در این حوزه کنید. چرا که معمولا تمامی این نرم افزارها نتایج مشابهی را در اختیار پژوهشگران قرار می دهند و یادگیری چندین نرم افزار رفرنس دهی به صورت همزمان کاربرد زیادی برای افراد نخواهد داشت. برخی از پرکاربردترین نرم افزارهای رفرنس دهی عبارتند از :
    1. بایب بیس (BibBase): نرم افزار رایگان که در پلتفرم آنلاین و پلاگین در دسترس است.
    2. بیبلیو اسکیپ (Biblioscape): نرم افزار پولی رفرنس دهی با هزینه بین 79-299 دلار و در قالب پلاگین، وبسایت و نسخه ویندوز در دسترس است.
    3.بوک اندز (Bookends): نرم افزار پولی طراحی شده توسط سونی که هزینه استفاده از آن 60 دلار است و در تمامی پلتفرم ها آنلاین قابل اجرا است.
    4. سایتاوی (Citavi): نرم افزار سوئیس آکادمی که یک رفرنس دهی پولی با هزینه بین 70-949 است و یک دیتابیس بسیار قوی از تمامی اطلاعات رفرنس ها دارد. 
    5. اند نوت (EndNote): یکی از قوی ترین نرم افزارهای رفرنس دهی طراحی شده توسط کلاریویت آنالیتیکز (Clarivate Analytics) است که هزینه استفاده از آن 300 دلار است و علاوه بر دیتابیس قوی در تمامی پلتفرم ها قابل استفاده است.
    6. جب رف (JabRef): یک نرم افزار رفرنس دهی کاملا رایگان است که تمامی خروجی های ممکن را ارائه می دهد و محیط کاربری بسیار مناسبی دارد.
    7. مندلی (Mendeley): این نرم افزار توسط پایگاه علمی الزویر (elsevier) طراحی شده است و کاملا رایگان می باشد. شما می توانید نرم افزار آن را روی موبایل، روی دسکتاپ، به صورت پلاگین ورد و مرورگر و در قالب پلتفرم آنلاین مورد استفاده قرار دهید. 
    8.رف بیس (RefBase): این نرم افزار در سال 2003 طراحی شده است و کاملا رایگان می باشد. شما می توانید تنها در قالب پلتفرم وب از آن استفاده نمایید.
    9.رفرنس منیجر (Reference Manager): این نرم افزار توسط تامسون رویترز (Thomson Reuters) طراحی شده است و یک نرم افزار پولی است. نرم افزار آن قابلیت دانلود و استفاده به صورن پلاگین را نیز دارد.
    10. سای رف (SciRef): ورژن آزمایشی این نرم افزار رایگان بوده و ورژن اصلی آن به قیمت 40 دلار است. پلتفرم وب، نرم افزار و پلاگین آن برای استفاده در مرورگر و فایل ورد قابل دانلود است. 
    11. زوترو (Zotero): نرم افزار رفرنس دهی کاملا رایگان و یکی از پیشرفته ترین و جامع ترین ابزارهای رفرنس دهی که تاکنون طراحی شده است. 

     انواع روش های رفرنس دهی
    رفرنس دهی و معرفی منابع استفاده شده در یک پژوهش روشهای مختلفی دارد. برای اینکه بتوانیم موثق بودن گفته های خود در پایان نامه را به اثبات برسانیم باید رفرنسدهی دقیق و به روز داشته باشیم و سعی کنیم از یکی از روشهای زیر استفاده کنید:
    MLA:معمولا در حوزه علوم انسانی مورد استفاده قرار می گیرد و نام نویسنده و شماره صفحات در داخل پرانتز هستند.
    APA: معمولا برای رشته های روانشناسی، آموزش و علوم اجتماعی مورد استفاده قرارمی گیرد ونام نویسنده وتاریخ درداخل پرانتز است. 
    Chicago A: معمولا برای رشته های تاریخ و کلیه گرایشات علوم انسانی کاربرد دارد که اطلاعات منبع بصورت متنی (Notes) بیان می شود.
    Chicago B: در حوزه گرایشات علوم تجربی، علوم اجتماعی و علوم انسانی مورد استفاده است و نام نویسنده وتاریخ داخل پرانتز است. 
    Turabian: در حوزه گرایشات علوم تجربی، علوم اجتماعی و علوم انسانی کاربرد دارد و ممکن است نام نویسنده و تاریخ در داخل پرانتز باشد و یا نباشد.
    Harvard: معمولا برای رشته اقتصاد کاربرد داشته و نام نویسنده و تاریخ درون پرانتز خواهد بود. 
    Vancouver: معمولا این رفرنس دهی در حوزه پزشکی کاربرد دارد و تاریخ و شماره صفحات و اطلاعات عددی در انتهای رفرنس ذکر می شوند.
    OSCOLA: برای رشته های حقوق مورد استفاده است و رفرنس دهی منبع به صورت متنی (Notes) خواهد بود.
    IEEE: برای رشته های مهندسی و فناوری اطلاعات مورد استفاده بوده و تاریخ و شماره صفحات در انتهای رفرنس ذکر می شود.
    IEEE - Chicago - DOI=Digital Object Identifier - انواع ویراستاری مقاله علمی-researchgate