راهنمای جامع نگارش مقاله علمی پژوهشی بر سه رکن اصلی ساختار استاندارد (شامل عنوان، چکیده، مقدمه، روش، نتایج، بحث و نتیجه گیری)، استفاده صحیح از منابع و درک فرآیند داوری استوار است. این نوع مقاله، که معتبرترین فرم انتشار علم محسوب می شود، باید حاوی ایده ای نو و مبتنی بر داده های دست اول پژوهشگر باشد تا بتواند مسئله ای حل نشده را مورد توجه قرار دهد. رعایت ترتیب و محتوای دقیق المان های هشت گانه مقاله، از انتخاب عنوان تا ارائه پیشنهادات برای پژوهش های آینده، کلید تولید اثری قابل دفاع و قابل انتشار است.
راهنمای جامع نگارش مقاله علمی پژوهشی
پژوهشگران و دانشجویان برای اینکه بتوانند نتیجه تحقیقات و آزمایشاتی را که انجام داده اند، و دانش و تجربیاتی را که طی آن به دست آورده اند، به سایر پژوهشگران و مجامع علمی اعلام و گزارش کنند، تبادر به نگارش آن در قالب مقاله علمی می کنند.
مقاله های معتبر علمی به دو دسته علمی پژوهشی و علمی ترویجی تقسیم می شوند. که از نظر علمی دارای ارزش های متفاوتی هستند. یکی از سوال های رایج دانشجویان، تفاوت بین مقاله علمی ترویجی و مقاله علمی پژوهشی است...
از لحاظ درجه بندی نشریات علمی در ایران، بالاترین درجه نشریات دانشگاهی، مربوط به نشریات علمی پژوهشی است و در رتبه بعدی نشریه های علمی ترویجی قرار دارند.
مقاله علمی پژوهشی به مقاله ای گفته می شود که در نگارش آن به جای پرداختن به نتایج تحقیقات پیشین، به پردازش یک ایده نو و نوآوری نسبت به تحقیقات پیش پرداخته شده باشد.
در واقع مقاله پژوهشی به مقاله ای اطلاق می شود که برای نگارش آن از داده های خامی که خود محقق آن ها را به دست آورده است، استفاده شده باشد. مقاله علمی پژوهشی بر روی تجزیه و تحلیل و همچنین تفسیر این داده ها شکل گرفته است و روی تجزیه اطلاعات کسب شده از تحقیقات پیشین تمرکزی ندارد.
مقاله علمی پژوهشی به رفع یک مشکل خاص اختصاص داده می شود که قبلاً درباره آن راه حلی ارائه نشده است و یا راه حل های ارائه داده شده شک برانگیز هستند. مقالات علمی پژوهشی اغلب دارای المان های تحقیقاتی به خصوصی هستند.
1- المانهای مختلف یک مقاله علمی پژوهشی چیست ؟
نگارش مقالات علمی پژوهشی دارای استانداردها و الگوهای خاصی است و در تنظیم آن ها بایستی المان های نگارش یک مقاله استاندارد رعایت شده باشد. این المان ها به ترتیب زیر تعریف شده اند:
عنوان مقاله علمی پژوهشی
فهرست مقاله
معرفی یا اطلاعات پیش زمینه
مرور ادبیات
نتایج مقاله علمی پژوهشی
تجزیه و تحلیل نتایج به دست آمده
نتیجهگیری و پیشنهادات برای تحقیقات آینده
1-1- عنوان مقاله علمی پژوهشی چیست و باید چگونه نوشته شود؟
عبارتی که بتواند در حداقل تعداد کلمات، تحقیقات انجام شده را به مناسب ترین شکل ممکن توصیف کند.
1-2- فهرست مقاله
در فهرست مقاله نویسنده موظف است برای هرکدام از بخشهای پیش رو صفحه خاصی را مشخص کند تا جستجوی اطلاعات را برای خواننده تسهیل کند.
1-3- معرفی و یا اطلاعات پیش زمینه
نویسنده بایستی به معرفی خود، همکاران خود، سال انتشار مقاله و مجله انتشار کننده مقاله بپردازد.
1-4- مرور ادبیات
در این قسمت نویسنده به مقالات پیشین که در زمینه مورد بحث تحقیقاتی را انجام دادهاند، اشاره می کند.
1-5- روش تحقیق
در این بخش محقق روش های مختلفی را که در گردآوری اطلاعات به کار شده است در اختیار خواننده قرار می دهد تا در صورت نیاز بتواند نتایج به دست آمده را بازسازی کند. در بخش روش تحقیق، نویسنده روشی را که از بین روش های موجود، در تحقیق خود به کار برده است در اختیار خواننده قرار می دهد.
1-6- نتایج مقاله علمی پژوهشی
نویسنده در این قسمت به نتایج مختلف اقدامات مذکور در روش تحقیق، بدون هیچ گونه تجزیه و تحلیل، اشاره می کند.
1-7-تجزیه و تحلیل نتایج به دست آمده
در این بخش نتایج ذکر شده در قسمت قبل، از طرف نویسنده تفسیر میشود و مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد.
1-8- نتیجهگیری و پیشنهادات برای تحقیقات آینده
نویسنده در نهایت با توجه به تجزیه و تحلیل انجام داده شده، نتیجه نهایی و راه حل نهایی برای مشکل مطرح شده را عنوان می سازد و پیشنهاداتی را برای محققانی که قصد دارند در آینده این تحقیقات را گسترش دهند، ارائه می کند.
برای نگارش هرکدام از این المان ها راهنمای نگارش به خصوصی موجود است؛ در نگارش بخش های مختلف یک مقاله علمی پژوهشی بدون توجه به عناوین مختلف و متفاوت در حوزه های گوناگون، اصل اول توجه به استانداردهای تعیین شده است.
در نگارش چنین تحقیقاتی، معمولاً علاوه بر انجام خود تحقیقات و جمع آوری داده ها، تنظیم اطلاعات به دست آمده بر حسب الگوهای تعیین شده، زمان زیادی را از محقق خواهد گرفت.
2- مدت زمان تحقیق و جمع آوری اطلاعات برای یک مقاله علمی پژوهشی چقدر است؟تحقیات علمی پژوهشی از نظر روش های مختلف جمع آوری اطلاعات به انواع مختلفی تقسیم می شوند. از جمله این روش ها می توان به مصاحبه، مشاهده، پرسش نامه، تحقیقات و آزمایشات اشاره کرد. بسته به فرضیات و هدف تحقیق، مدت زمان مورد نیاز برای گردآوری یک مقاله علمی پژوهشی می تواند بین۱روز تا چند سال متفاوت باشد.
3- یک مقاله علمی پژوهشی خوب دارای چند صفحه است؟
معمولاً مقالات علمی پژوهشی با کیفیت دارای تعداد صفحات بالایی هستند. این تعداد میتواند از ۱۰صفحه تا چند صد صفحه متغیر باشد. داشتن یک مقاله با تعداد صفحات کمتر از۱۰ ، با توجه بخش های مختلف و قسمت های اصلی تحقیق که در بالا ذکر شد، منطقی به نظر نمیرسد.
4- محتوای یک مقاله علمی پژوهشی چه مواردی میشود؟
در گردآوری یک مقاله علمی پژوهشی می توان از اطلاعات به دست آمده در طول سال های اخیر که به شکل کتاب یا مقاله در مجلات مختلف به نگارش در آمده اند استفاده کرد.
با این وجود برای این که مقاله ما از نوع علمی پژوهشی باشد، بایستی به یک مشکل اصلی که امروزه در تحقیقات پیشین مطرح شده است، اشاره کند و از مطالب یا مقالات پیشین تنها در راستای استفاده از روش ها، آنالیز اطلاعات و یا گردآوری اطلاعات کمک بگیرد.
زمان، حجم و محتوای داده ها در پژوهش
یک پژوهش عملی بدون برنامه ریزی دقیق برای زمان و حجم منابع، با خطر ناتمام ماندن روبرو است. مدت زمان مورد نیاز برای تکمیل یک مقاله علمی پژوهشی به شدت متغیر است و از چند ماه برای مطالعات پیمایشی محدود تا چندین سال برای پژوهش های آزمایشی طولانی مدت یا مطالعات طولی می تواند متفاوت باشد. عامل تعیین کننده، نوع روش تحقیق (کمی، کیفی، آزمایشی، میدانی) و دسترسی به جامعه آماری است. به همین ترتیب، حجم مقاله (تعداد صفحات) نیز باید متناسب با گستردگی مسئله پژوهش و حجم داده های گردآوری شده باشد. یک مقاله قوی نه با تعداد صفحات زیاد، بلکه با انسجام، عمق تحلیل و پرهیز از حاشیه پردازی شناخته می شود. برنامه ریزی دقیق در قالب یک نمودار گانت می تواند مدیریت این ملاحظات را ممکن سازد.
مساله کلیدی دیگر، تمرکز بر کیفیت داده ها به جای کمیت صرف آنها است. حجم عظیمی از داده های نادرست یا نامربوط، ارزشی ندارد. داده ها باید مستقیما به پرسش های پژوهش پاسخ دهند، با روش های معتبر و قابل اطمینان گردآوری شده باشند و از شرایط اخلاقی در فرآیند جمع آوری آنها اطمینان حاصل شود. همچنین، محتوای داده ها باید قابل تحلیل با روش های آماری یا کیفی انتخاب شده باشد. پژوهشگر باید از ابتدا بداند که هر متغیر چگونه اندازه گیری و در نهایت چگونه تحلیل خواهد شد. این نگاه رو به جلو از جمع آوری داده های زائد یا غیرقابل استفاده جلوگیری کرده و اعتبار نتایج نهایی را تضمین می کند. در نهایت، انسجام بین اهداف پژوهش، روش گردآوری و نوع داده ها شرط ضروری تولید دانشی معتبر است.
استناددهی و استفاده از منابع پیشین
استناددهی تنها یک قاعده فنی نیست، بلکه ستون اخلاق پژوهش و نشانه احترام به مالکیت فکری دیگران است. این کار اعتبار یافته های پژوهش را با نشان دادن اینکه بر پایه دانش پذیرفته شده پیشین بنا شده، افزایش می دهد. همچنین، با ارائه شفافیت، مسیر را برای خواننده هموار می کند تا در صورت تمایل به منبع اصلی مراجعه و راستی آزمایی کند. از همه مهم تر، استناددهی گفتگوی علمی مستمر را ممکن ساخته و جایگاه اثر جدید را در شبکه دانش موجود مشخص می نماید. بدون رعایت این اصل، اثر پژوهشی نه تنها فاقد اعتبار است، بلکه می تواند مصداق سرقت ادبی (پلاجریسم) باشد.
استناددهی دو بخش اصلی دارد: ارجاع درون متنی و فهرست منابع پایانی. در ارجاع درون متنی باید به شیوه ای مشخص (مانند سبک APA، ونکوور یا هاروارد) نام نویسنده، سال انتشار و در صورت نقل قول مستقیم، شماره صفحه ذکر شود. فهرست منابع نیز باید شامل اطلاعات کامل و دقیق برای بازیابی منبع باشد. محتوایی که نیاز به استناد دارد شامل نقل قول های مستقیم، ایده ها، نظریه ها، داده ها، یافته ها و حتی تصاویر یا نمودارهای اقتباسی می شود. یک اصل طلایی این است: اگر دانش یا بیانی متعلق به خودتان نیست، حتی اگر با واژگان خودتان بازنویسی شده (پارافریز)، باید منبع آن ذکر گردد.
سرقت ادبی تنها کپی کردن متن نیست، بلکه استفاده از ایده، ساختار یا نتیجه کار دیگران بدون ذکر منبع است. برای پرهیز از آن، باید میان نقل قول مستقیم (با استفاده از گیومه و ذکر دقیق منبع)، پارافریز اخلاقی (بازگویی ایده با واژگان خود همراه با ذکر منبع) و نتیجه گیری و تحلیل شخصی تمایز قائل شد. پارافریز اخلاقی به معنای تغییر چند کلمه نیست، بلکه درک عمیق مفهوم و بیان دوباره آن با ساختار جملات و واژگان کاملا جدید است، در حالی که مالکیت فکری اصلی محفوظ می ماند. استفاده از نرم افزارهای بررسی سرقت ادبی در مرحله بازبینی نهایی، برای اطمینان از رعایت این اصول بسیار مفید است.
آماده سازی نهایی مقاله برای انتشار
پس از تکمیل نگارش، مقاله وارد مرحله آماده سازی نهایی می شود که نخستین گام آن ویرایش تخصصی و بازبینی جامع است. این مرحله شامل بررسی و رفع اشکالات زبانی، دستوری، املایی و نشانه گذاری، یکسان سازی سبک و قالب بندی در کل سند و کنترل دقیق مطابقت با دستورالعمل های نویسندگان مجله هدف (از نظر تعداد کلمات، ساختار چکیده، فرمت مراجع، اندازه و نوع فونت، سبک عنوان گذاری و مشخصات جداول و نمودارها) می باشد. همچنین، بررسی نهایی با نرم افزارهای سرقت ادبی برای اطمینان از اصالت متن انجام می گیرد. این ویرایش، مقاله را از یک پیش نویس خام به یک سند حرفه ای و آماده ارائه تبدیل می کند.
گام بعدی، آماده سازی و ارسال (سابمیت) مقاله از طریق سامانه اداری مجله است. این کار شامل ثبت نام در سامانه، پر کردن دقیق تمامی فرم های اطلاعاتی، آپلود فایل مقاله و فایل های تکمیلی (مانند فرم تعارض منافع، فرم تعهدنامه نویسندگان) می شود. یکی از بخش های بسیار تاثیرگذار در این مرحله، نگارش کاورلتر (نامه همراه) حرفه ای است که در آن به طور مختصر و جذاب، اهمیت مقاله، نوآوری آن و تناسبش با اهداف مجله برای سردبیر توضیح داده می شود. یک کاورلتر خوب می تواند نظر مثبت سردبیر را برای ارسال مقاله به داوری جلب کند.
پس از سابمیت، مقاله وارد فرآیند داوری می شود که ممکن است هفته ها یا ماه ها طول بکشد. در این مرحله، پیگیری منظم وضعیت مقاله در سامانه مجله ضروری است. در صورت دریافت نظرات داوران، باید آنها را با دقت تحلیل و دسته بندی کرد. سپس، مهم ترین کار یعنی تهیه پاسخ مفصل و اصلاح مقاله آغاز می گردد. در پاسخ به داوران باید برای هر نظر به صورت مجزا با احترام توضیح داد که چگونه آن نظر مورد توجه قرار گرفته و اصلاحات مربوطه در کدام بخش از مقاله ویرایش شده اعمال شده است. این تعامل سازنده و حرفه ای، کلید تبدیل اعلامیه "اصلاح و ارسال مجدد" به یک "پذیرش نهایی" است. همراهی تا اخذ تصمیم نهایی مجله ادامه می یابد.
جمع بندی
نگارش یک مقاله علمی پژوهشی باکیفیت، هنر تبدیل داده های خام به دانشی سازمان یافته و قابل اتکاست. موفقیت در این مسیر، منوط به پایبندی به ساختار پذیرفته شده بین المللی (IMRaD)، استناد دقیق و اصیل به پیشینه پژوهش و آمادگی برای تعامل سازنده با فرآیند داوری است. پژوهشگری که این اصول را رعایت کند، نه تنها شانس انتشار اثر خود در مجلات معتبر را افزایش می دهد، بلکه سهمی ماندگار در گفتگوی علمی رشته تخصصی خود خواهد داشت. بنابراین، تسلط بر این راهنمای جامع، اولین و ضروری ترین گام برای هر پژوهشگر جویای نام و تأثیرگذاری در عرصه علم محسوب می شود.
برای دریافت مشاوره و خدمات سفارش نگارش پروپوزال و پایان نامه می توانید با موسسه ماد دانش پژوهان تماس حاصل فرمایید:
شماره تماس:
ارسال پیام واتساپ:
سابمیت - پذیرش و چاپ - پذیرش تحصیلی(Apply) - ژورنال ها - اصطلاحات رایج
